Krzemieniec w przedwojennej pocztówce

Od kilku lat – w ramach zbierania materiałów dotyczących Liceum Krzemienieckiego w latach 1920-1939 – kolekcjonuję pocztówki przedstawiające Krzemieniec. Dotychczas moje zbiory przechowywałam w szufladzie, ale uznałam, że trochę ich szkoda. Jestem dumna z ich posiadania i uważam, że nie powinnam ukrywać ich w domu – ostatecznie „Krzemieniec” to nasze wspólne dziedzictwo. Wszystkie zaprezentowane poniżej pocztówki należą do mnie. Czytaj dalej

Krzemieniec dziś

Pierwszy raz pojechałam do Krzemieńca w 1991 r. wraz z moim dziadkiem Kazimierzem Sheybalem. Była to druga (po demokratycznych zmianach w Polsce) wyprawa Krzemieńczan. Wcześniej wyjazdy były z różnych względów niemożliwe. Czytaj dalej

W drodze do Rumunii – rząd polski w Krzemieńcu we wrześniu 1939 roku

W pierwszych dniach II wojny światowej, Krzemieniec stał się nieoczekiwanie teatrem wydarzeń, które zapisały się jako jedne z najbardziej dramatycznych kart polskiej historii. Bo z punktu widzenia polskiej racji stanu, polskiej państwowości opuszczenie Warszawy przez Prezydenta i rząd polski – było wydarzeniem tragicznym, niosącym poważne konsekwencje polityczne i społeczne. Opuszczenie Warszawy przez władze, choć w pełni uzasadnione względami strategicznymi – zapewnienia ciągłości rządzenia państwem – było konsekwencją braku planów obrony Warszawy. Było to wydarzenie bez precedensu między innymi dlatego, iż wplotło w najważniejsze akty polskiej historii ludzi i miejsca, które w innych okolicznościach nie stały by się naocznymi świadkami tak ważnych wydarzeń. Krzemieniec natomiast zaistniał w historii Polski nie tylko jako miejsce narodzin Juliusza Słowackiego oraz jako siedziba Liceum Krzemienieckiego. Przejazd części polskiego rządu przez Krzemieniec było dla tego miasta wydarzeniem niezwykłym i na pewno nobilitującym. I patrząc z tej perspektywy warto to przypomnieć. Czytaj dalej

Obchody J. Słowackiego w 1939 r.

W Krzemieńcu obchody rocznicowe ku czci Juliusza Słowackiego sięgają początków XX stulecia. Pierwsze uroczystości miały więc miejsce jeszcze w czasach zaborów. Po raz pierwszy zorganizowano je w stulecie urodzin poety, przypadające w 1909 roku. Wiadomo, że uroczystość uświetniła wówczas inscenizacja Anhellego, a do Krzemieńca sprowadzono z Paryża piękny brązowy pomnik wieszcza (brązowy odlew rzeźby), którego autorem był Wacław Szymański. W zamyśle inicjatorów pomnik miał stanąć na placu publicznym miasta, ale władze carskie nie wyraziły na to zgody. Jednakże dzięki determinacji mieszkańców pomnik przeniesiono pod osłoną nocy do kościoła parafialnego p.w. św. Stanisława[1], gdzie w 1910 r. został wmurowany w tylną ścianę lewej nawy. Można go tam podziwiać po dzień dzisiejszy. Na marmurowym cokole wyryto napis – „Juliusz Słowacki ur. W Krzemieńcu 1809 r. um. W Paryżu 1849 r.” oraz cytat z Testamentu mego: „LECZ ZAKLINAM, NIECH ŻYWI NIE TRACĄ NADZIEI”. Czytaj dalej

Kadra pedagogiczna i pracownicy Liceum Krzemienieckiego w latach 1920-1939

Tadeusz Czacki tworząc Gimnazjum Wołyńskie przede wszystkim zabiegał o to, by szkoła stała się nie tylko wybitną placówką edukacyjną i dumą Krzemieńca, ale by miała wpływ na życie miasta. To samo przesłanie przyświecało kolejnym kuratorom Liceum Krzemienieckiego. Zależało im na tym aby uczniowie i nauczyciele wyszli poza mury szkoły i stali się animatorami życia społecznego i kulturalnego nie tylko miasta ale całego Wołynia. Można powiedzieć, że idea T. Czackiego w okresie międzywojennym trafiła na podatny grunt i była realizowana z całym zaangażowaniem pomimo odmiennej sytuacji społecznej i politycznej. Czytaj dalej

Krzemienieckie środowisko fotograficzne

W okresie międzywojennym Krzemieniec stał się ważnym ośrodkiem rozwoju fotografii artystycznej. Świadczą o tym liczne wzmianki o udziale krzemienczan w ogólnopolskich wystawach zamieszczane w fachowej prasie fotograficznej. O rzeczywistym rozmiarze tej działalności można jednak jedynie domniemywać, gdyż nie zachowały się dokumenty. Nie ma też dotychczas na ten temat publikacji, ani nie są prowadzone systematyczne badania. Czytaj dalej

Krzemieniec w przedwojennej fotografii Henryka Hermanowicza

Henryk Hermanowicz – urodził się 20 października 1912 w Wilnie, zmarł 31 maja 1992 w Krakowie. Był fotografikiem, uczniem Jana Bułhaka, członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików (od 1947 roku), National Geographic Society, honorowym członkiem Klubu Fotografów Duńskich oraz laureatem licznych nagród i odznaczeń, m.in. Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski. Czytaj dalej

Krzemieniec – zatracona ojczyzna

Krzemieniec – niewielkie kresowe miasteczko na Wołyniu, owiane tajemnicą, opiewane w wierszach przez Słowackiego, wybrane spośród wielu innych przez T. Czackiego na siedzibę Liceum Krzemienieckiego. Krzemieniec – miasto symbol, miasto historia i legenda, miasto instytucja. Nie sposób ustalić czy to jego „osobowość” nadała charakter wszystkim ludzkim przedsięwzięciom, czy też ludzie sprawili, że stało się tym, czym było, miejscem, w którym uczucia, emocje, twórczy wysiłek przyniósłby większe żniwo, gdzie panowałaby tak niepowtarzalna atmosfera pracy i nauki a czego świadectwem są wciąż żywe wspomnienia. Czytaj dalej